یادمان
آواربرداری از ارگ بم
- يادمان
- زیر مجموعه: ديدهبان یادگارهای فرهنگی و طبيعی ایران
- شنبه, 19 شهریور 1390 19:05
- آخرین به روز رسانی در شنبه, 19 شهریور 1390 19:05
- نمایش از شنبه, 19 شهریور 1390 19:05
- بازدید: 3326
برگرفته از فر ایران
منومیرشجاعیان
روز بعد از زمین لرزهی بم، ستاد بحرانی در سازمان میراث فرهنگی با حضور جمعی از کارشناسان با تجربه و مدیرانی که به واسطههای مختلف با ارگ بم در ارتباط بودند، تشکیل شد. پس از گذشت 15 روز، با انتخاب مدیر پروژه فعالیتهای اجرایی در ارگ بم آغاز شد.
کارشناسان به بم آمدند و برآورد خسارات اولیه کردند. در اثر تفاهمی بینالمللی که از طریق یونسکو صورت گرفت، سه ماه بعد از زمین لرزه، عدهای از متخصصان خارجی نیز به بم آمدند و طی چهار روز بازدید و گفتگوهای فشرده، بیانیهای صادر کردند که به « بیانیهی بم » معروف شد. این بیانیه راهکارهایی را برای اقدامات کوتاه، میان و بلند مدت، مورد توصیه قرار میدهد.
دکتر اسکند مختار طالقانی مدیر پروژه نجات بخشی ارگ بم در زمینه فعالیتهای انجام شده میگوید:
تا کنون حدود 2500 متر از مابر ارگ آواربرداری شده و جاهایی مثل تکیه، دروازه ورودی، بازار، مسجد جامع، اصطیل و سربازخانه آوار برداری آن به اتمام رسیده است.
]وی میافزاید[:
کارگاههای متفاوتی برای حفاظت از آن چیزی که بعد از زلزله در بخشهای مختلف ارگ باقی مناده، دایر شده و مسیر بازدید کنندگان همواره ایمن و مهیا بوده که همه بتوانند از ارگ بم و حادثهای که برایش اتفاق افتاده، مطلع شوند.
دکتر مختاری طالقانی دربارهی ثبت بم در میراث جهانی تصریح گفت:
برای ثبت ارگ بم در میراث جهانی سندی تهیه شده و بر اساس تفاهمی بینالمللی، ارگ بم تیر ماه سال 83 در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده و تحت حمایتهای بینالمللی قرار گرفت. وی اظهار میدارد: برنامهای برای فعالیت 15 ساله بازسازی ارگ بم تهیه شده، ماشین آلات و ابزارهای مورد نیاز نیز به تدریج در حال تهیه است و اعتبار 300 میلیارد تومانی مورد نیاز پیشبینی شده است.
دکتر مختاری دربارهی اعتباراتی که تا کنون هزینه شده و کمکهای خارجی، عنوان کرد:
در ضمن حدود یک میلیون و 300 هزار دلار هم دولت ژاپن تجهیزاتی را تهیه کرده و به بم فرستاده و قرار است در عملیات نجاتبخشی ارگ بم مورد استفاده قرار گیرد. این تجهیزات شامل 3 دستگاه لودر، 3 دستگاه بیل میکانیکی، 12 دستگاه لیفتراک، مقداری داربست آلومینومی، پلکانهای اضطراری و مقداری تسمه نقاله است ...
علاوه بر این دولت ایتالیا هیاتی را به بم اعزام کرده که قرار است یکی از بناها در ارگ را مورد مرمت قرار دهد. از دولت فرانسه نیز، هیاتی برای کمک به تجهیز آزمایشگاه خشت به بم آمده و الان هم در صدد تهیه نقشهای از ارگ بم هستند.
وی در پایان افزود:
تا کنون بازسازیای صورت نگرفته و تنها اقدامات حفاظتی انجام شده و بخش عمدهای از نقاط تخریب شده این اثر جهانی آواربرداری شده و علاوه بر این، کاوشهای باستانشناسی در منطقه صورت گرفته که تا به حال تعداد 170 قطعه سفال از زیر آوار به دست آمده که طبقهبندی و معرف شده است.
نبود شکردشناسی ] تکنولوژی [حفاظت از سازههای خشتی
از آن جایی که عمده مصالح به کار رفته در بنای ارگ بم خشت خام است، این مساله بازسازی این بنا را سخت میکند.شیوه مرمت سنتی خشتی نمیتواند جوابگوی حفاظت و نگهداری این بنای تاریخی باشد. خشت، قدیمیترین مصالح و ساختمانی است که در ا یران قدمتی بیش از 10 هزار سال دارد. استفاده از خشت، به علت سهولت در فراهم کردن آن، تا کنون ادامه داشته است، ولی همواره بیش از دیگر مصالح ساختمانی آسیبپذیر بوده است.
هر نوع مصالح ساختمانی که تخریب شود، ماهیت وجودی خودرا کمتر تغییر میدهد. مصالح سنگی، سنگ باقی میمانند و آجر ، آجر باقی میماند ولی به صورت شکسته. اما خشت، تبدیل به خاک میشود و بر اثر تابش آفتاب، استحکام خود را بیشتر از دیگر مصالح ساختمانی از دست میدهد. دکتر مختاری طالقانی در این باره میگوید:
بناهای خشتی در مقابل نیروهای جانبی مقاوم نیستند و نمیشود آنها را مثل بناهای بتنی ضد زلزله کرد، ولی میشود آسیبپذیری آن را به حداقل رساند ...
اصولا تکنولوژی حفاظت از سازههای خشتی در دنیا امری تجربه شده نیست، ما در صدد هستیم که بر این مشکل فائق بیاییم و فرهنگ حفاظت از سازههای خشتی را بتوانیم در بم به دست بیاوریم که این کار نیاز به وقت زیاد و فرصت دادن به کارشناسان است.
مدیر پروژه نجاتبخشی ارگ بم میگوید:
شاید بیش از 90 درصد از میراث فرهنگی ما، میراث خشتی است. بنابراین تصور میکنیم، ارگ بم محلی باشد که بتوانیم با تجربیات حاصل از آن به حفاظت از میراث خشتی کشور کمک کنیم. وی میافزاید: ما در بم میتوانستیم از حداکثر توانایی و مشاوره فنی کشور استفاده کنیم...
استفاده از روشهای نوین علمی، از دیگر نتایج موفق بوده که عمدهترین آن تاسیس آزمایشگاه پژوهش خشت است و در کنان آن یک کارگاه تولید خشت وجود دارد که دست آوردهای آزمایشگاه را به تولید انبوه میرساند.