خبر
رفتار و تغذیه (برای کودکان)
- خبر
- نمایش از چهارشنبه, 03 مهر 1392 08:02
- بازدید: 3108
برگرفته از تارنمای راسخون به نقل از قاسم زاده، محمد جواد؛ (1389)، تغذیه کودکان، قم: انتشارات شمیم قلم، چاپ دوم
نویسنده: دکتر محمد جواد قاسم زاده
نکات مفید برای کودکان مدرسه ای
بچه ها هر روز نیاز به انواع مختلف مواد غذایی دارند.
سعی کنید از میان وعده ای سالم و مقوی برای بچه ها استفاده کنید.
موقع صرف غذا با اعضای خانواده صحبت کنید و به بچه ها اجازه بدهید اتفاقات آن روز خود را برایتان شرح دهند.
ناهار بچه ها را در خانه آماده کنید.
همه اعضای خانواده را به انجام فعالیت فیزیکی تشویق کنید.
بچه ها را به خوردن آب تشویق و ترغیب کنید.
از کجا کمک بگیرید:
پزشک خانوادگی
متخصص تغذیه
مسئول بهداشت مدرسه
مشاور خانواده
نکات مهم در تغذیه کودک جهت پیشگیری از رفتارهای ناخوشایند
کودکان باید در زمان خوردن غذا در وضعیت راحتی قرار گیرند و غذا نزدیک آنان باشد تا بتوانند به راحتی غذا بخورند.
بشقاب و لوازم غذا خوردن باید از جنس نشکن باشد تا در صورت پرت کردن یا افتادن، باعث صدمه به کودک نشود.
قاشق نباید گودی زیادی داشته باشد و لیوان باید به اندازه کافی کوچک باشد تا در دست کودک جای بگیرد.
اکثر کودکان غذایی را که قبلاً خورده اند با طعم آن آشنا هستند و به راحتی آن را میل می کنند.
هنگام دادن غذای جدید بهتر است ابتدا مقداری از غذای قبلی و سپس غذای جدید داده شود.
خوردن سوپ خیلی رقیق برای کودک سخت است، بهتر است کمی غلیظ باشد.
آب میوه طبیعی بهتر از انواع صنعتی است.
باید وقت کافی برای صرف غذا داده شود و برای غذا خوردن نباید شتاب و عجله کرد.
اشتهای کودک در روزهای مختلف متفاوت است بهتر است به او اصرار نشود که حتماً تمام غذا را بخورد.
غذا خوردن باید در محیط بدون جنجال و شاید همراهی با یک موزیک ملایم سبب تحریک اشتهای کودک گردد.
غذای کودک نباید خیلی داغ باشد.
از ریخت و پاش کودک هنگام غذا خوردن ناراحت نشوید او قادر است آداب غذا خوردن را رعایت کند.
کودک نوپا فقط 10 دقیقه می تواند سرسفره بنشیند.
میان وعده غذا نباید زیاد باشد که کودک غذای وعده بعد را نخورد.
صحبت کردن با کودک هنگام غذا خوردن علاقه او را به غذا بیشتر می کند.
تغذیه دانش آموزان در فصل امتحانات
بسیاری از دانش آموزان روزهای پیش از امتحان را تا حد امکان به مطالعه می پردازند و تصور می کنند که غذا و استراحت مانع مطالعه می شود، در صورتی که با تغذیه صحیح می توان بازده فکری را افزایش داد. به کارگیری نکات و توصیه های زیر توان شما را برای یادگیری بهتر و موفقیت در امتحانات افزایش می دهد.
در زمان کار یا مطالعه غذا نخورید و برای این کار زمان خاصی را در نظر بگیرید تا با آرامش بیشتری غذا بخورید، در عین حال از مصرف زیاد شیرینی و تنقلات خودداری کنید. این خوراکی ها ممکن است در نگاه اول انرژی زا به نظر برسد اما باید توجه داشت که این قابلیت در آنها بسیار کم دوام است و پس از مدتی احساس خستگی بیشتری به شما خواهد داد.
بررسی های دانشمندان نشان می دهد که غذاهای نشاسته ای مانند ماکارونی، برنج و نان به دلیل تأثیر در کیفیت خواب در شب امتحان مفید است.
در صبح روز امتحان نیز بهتر است به منظور افزایش کارایی مغز، از مواد سرشار از پروتئین با سرشاز از فیبر مانند تخم مرغ، نان تست با عسل یا برشتوک استفاده می شود.
کارشناسان تغذیه به دانش آموزانی که اضطراب زیادی دارند و نمی توانند صبحانه مفصل بخورند، توصیه می کنند از موز و مقداری کشمش استفاده کنند.
بعضی از دانش آموزان به دلیل اضطراب زیاد امتحانات خود را خراب می کنند، بنابراین بهتر است برای مقابله با این اضطراب از غذاهای مناسب استفاده کنند. بعضی از سبزی ها از قبیل ریحان، نعنا، کاهو و سیب در کاهش اضطراب بسیار مفید است.
خوردن نان و پنیر و گردو یا تخم مرغ یا یک ظرف عدسی در روز امتحان کمک می کنند تا در طول امتحان آرام باشید. همچنین خوردن عسل و نوشیدنی های حاوی عسل در کاهش اضطراب بسیار موثر است.
خوردن جگر، گوشت و ماهی کمک زیادی به کاهش اضطراب می کند زیرا کم خونی نیز یکی از دلایل کاهش یادگیری و تمرکز است.
خوردن آجیل مغزدار از قبیل بادام، کشمش، فندق، گردو و نخودچی که سرشار از منیزیم بوده و کمبود آن یکی از علل کاهش یادگیری است.
از خوردن زیاد شیرینی ها، چیپس، نمک، تخمه، غذاهای چرب و انواع نوشیدنی های گازدار در شب امتحان خودداری کنید زیرا اینها نمی گذارند در شب امتحان خواب راحتی داشته باشید.
در ساعات مطالعه خوردن ماست ترش و دوغ ترش بپرهیزید ولی خوردن روزانه شیر و همچنین ماست شیرین را فراموش نکنید.
در ایام امتحان، بیشتر مواظب سلامت خود باشید تا در معرض سرماخوردگی، گرمازدگی، مسمومیت های غذایی و اختلالات هضم قرار نگیرید و از خوردن غذا، بیرون از خانه جدا خودداری کنید. غذای خود را خوب بجوید و آرام میل کنید.
در طول روز ( اما نه همراه غذا ) آب کافی بیاشامید ( بیش از نیم ساعت پیش تر از غذا و یکی دو ساعت پس از غذا اشکالی ندارد ). آشامیدن آب و نوشیدنی ها در وسط غذا سبب اختلال هضم و ایجد نفخ می شود.
برای غذا خوردن زمان خاصی را در نظر بگیرید تا با آرامش بیشتری غذا بخورید.
برخلاف تصور عموم، مطالعه و درس خواندن نیاز بدن به انرژی را افزایش نمی دهد.
بنابراین استفاده بیش از حد از مواد غذایی بسیار شیرین و پرچرب در طول دوران امتحانات نه تنها مفید نیست بلکه سبب افزایش وزن و بروز چاقی می شود.
صبحانه غذای اصلی است، ناهار و شام را کمی مختصرتر بخورید اما صبحانه را کامل تر میل کنید.
مصرف روزانه یک لیوان شیر برای ایجاد آرامش در طول دوران آمادگی برای امتحان موثر است.
در موقع مطالعه از خوردن نوع تنقلات خودداری کنید.
مصرف سبزی های تازه ( البته بعد از ضد عفونی کردن ) و میوه های تازه توصیه می شود.
اگر در صبحانه پنیر می خورید، بهتر است آن را همراه گردو میل کنید.
از خوردن قهوه و جای پررنگ، خودداری کنید ولی چای کم رنگ مفید است.
تغذیه متعادل و متنوع شامل غلات، انواع سبزی، لبنیات، گوشت و میوه ها سبب کاهش استرس امتحان می شود.
اگر احساس خستگی می کنید، کمی استراحت کنید. انسان در موقع خستگی احتیاج به استراحت دارد نه محرک، بنابراین مصرف قهوه به منظور بیدار ماندن توصیه نمی شود.
اصول رفتار با کودک یک تا سه سال
1- در صورتی که کودک مایل است با دست غذا بخورد، نباید جلویش را بگیرید. به طور مثال نباید به خیال خود، برای تقویت احساس استقلال، یک قاشق به دست کودک داده و یا قاشق دیگر به او غذا بخورانید.
2- استفاده از قاشق برای کودک نوپا ضرورت دارد ولی ممکن است نیاز به کمک داشته باشد.
3- کودک نوپا نیاز به مکان نسبتاً خلوت برای غذا خوردن دارد، چون مدت تمرکز او کوتاه است یعنی صدای بلند رادیو، تلویزیون یا رفت و آمد خواهر و برادر یا مشاجره می تواند توجه او را از خوردن غذا منحرف کند.
4- استراحت قبل از خوردن غذا و قرار دادن زمان ثابت برای صرف غذا اهمیت خاصی دارد.
5- اجرای برنامه ثابت نه غذای یکنواخت، سبب آرامش کودک می شود، یعنی بشقاب و قاشق همیشگی را استفاده کنید یا نحوه ی آماده کردن کودک برای غذا خوردن یکسان باشد.
6- اشتهای کودک مانند خلق و خوی او معتبر است. بهتر است روزی که کودک اشتهای کمتری دارد و غذای کمی می خورد، اصرار نکنید که حتماً غذای بشقابش را تمام کند.
7- قدرت تقلید کودک در این سن زیاد است و رفتارهای اعضای خانواده ( خواهر - برادر یا والدین ) را تقلید می کند لذا نباید افراد خانواده رفتار نامناسب در هنگام غذاخوردن داشته باشند.
8- کودک غذای گرم را دوست دارد. البته نباید خیلی داغ یا سرد باشد.
9- کودک دوست دارد با غذا بازی کرده و ریخت و پاش کند، بنابراین نباید انتظار داشت کودک آداب غذا خوردن را رعایت کند.
10- کودک نوپا فقط 5-10 دقیقه حالت نشستن را تحمل می کند و به طور معمول قبل از اتمام غذا، سفره را ترک کرده و دوباره بر می گردد ولی کل مدت غذا خوردن می بایست از 20 دقیقه تجاوز نکند.
11- رنگ و ظاهر غذا توجه کودک را به خود جلب می کند و در نتیجه به طور طبیعی او غذا را دست کاری خواهد کرد.
اصول رفتار با کودک سه تا پنج ساله
1- باید کودک را با انواع غذاهای مختلف آشنا کنید. بهتر است غذای جدید را ابتدا خودتان بخورید تا الگویی برای کودک باشد و تمایل کودک برای خوردن آن غذا بیشتر شود.
2- نباید میان وعده ها آن قدر زیاد باشد که کودک نتواند غذای اصلی را بخورد. به خصوص در مصرف مواد قندی، شیرینی، شکلات و تنقلات کم ارزش نباید زیاده روی کنید چون باعث فساد دندان، سوء تغذیه و یا چاقی کودک خواهد شود. عادت دادن کودک به مصرف میوه به عنوان میان وعده بسیار خوب است.
3- تعیین یک برنامه مشخص در رابطه با غذا خوردن نشان دهنده ی ارزش ها و نگرش های خانواده است و باید با محبت و مهربانی آن ها را به کودک تفهیم کنید.
4- در صورتی که کودک تمایلی به خوردن غذای جدید نشان نداد، می توانید او را تشویق کنید که مقداری از آن را بچشد، بو بکشد و حتی لمس کند. این کار باعث می شود کودک بوسیله حواس بویایی، چشایی و بینایی غذا را بهتر درک کرده و پذیرش غذای جدید برای او راحت تر خواهد شد. البته بهتر است غذای جدید را زمانی که کودک کاملاً گرسنه است به او بدهید.
5- باید هنگام خوردن غذا محیط جالب و آرام باشد امر و نهی کردن و استفاده از روش های تربیتی در حین صرف غذا مناسب نیست.
6- بی تحرکی، خواب ناکافی و بیماری می تواند موجب بی اشتهایی کودک و غذا نخوردن کودک شود.
7- برای تشویق کودک به غذا خوردن بهتر است از بشقاب و فنجان همیشگی استفاده کنید و غذا را به تکه های کوچک تقسیم کنید تا کودک به راحتی آن را بخورد.
8- باید به کودک اجازه دهید تا اگر غذای بیشتری می خواهد، بگوید.
9- برای تقویت جنبه استقلال کودک، ریخت و پاش غذا بیشتر می شود ولی باید تحمل کنید.
10- با صحبت کردن با کودک خردسال در حین غذا خوردن، علاقه ای او را به صرف غذا بیشتر خواهد کنید.
11- خوردن غذا با همسالان، برای کودکان جالب تر است.